Ինչպես հաշվարկել կոտորակները՝ գումարում, հանում, բազմապատկում և բաժանում

Հաշվիչի հնարավորությունները

Այս կոտորակների հաշվիչը նախատեսված է երկու կոտորակների միջև թվաբանական գործողություններ կատարելու համար։ Այն կարող եք կիրառել, երբ պետք է համեմատել ձեռքով արված հաշվարկը, ստանալ կոտորակի կրճատված տեսքը կամ նույն արդյունքը դիտել այլ ներկայացմամբ։ Աջակցվում են գումարումը, հանումը, բազմապատկումը և բաժանումը։ Հաջող հաշվարկից հետո արդյունքը ներկայացվում է պարզեցված կոտորակով, տասնորդական մոտարկմամբ և խառը թվի ձևով։

Գործիքի հետ աշխատելիս յուրաքանչյուր կոտորակ կազմվում է համարիչից և հայտարարից։ Առաջին կամ երկրորդ կոտորակի դաշտերը կարելի է լրացնել ըստ անհրաժեշտության, իսկ չլրացված թվային մուտքերի համար կիրառվում են նախապես սահմանված արժեքներ։ Այդ պատճառով պարզ փորձարկման համար կարող եք սկսել նաև առանց բոլոր դաշտերը փոխելու, ապա փոխարինել դրանք ձեր տվյալներով։ Գործողության ընտրությունը որոշում է, թե ինչ հաշվարկ կկատարվի երկու մուտքերի միջև։

Գործողության կատարման հերթականությունը

1. Առաջին կոտորակի համար մուտքագրեք համարիչը և հայտարարը։ Այնուհետև լրացրեք երկրորդ կոտորակի նույն երկու դաշտերը։ Առաջին կոտորակի չլրացված համարիչն ու հայտարարը համապատասխանաբար ընդունվում են որպես 0 և 1, իսկ երկրորդի չլրացված դաշտերի համար գործում են նույն լռելյայն արժեքները՝ 0 և 1։
2. Գործողությունների ցանկից ընտրեք գումարում, հանում, բազմապատկում կամ բաժանում։ Եթե գործողություն չընտրեք, հաշվարկի համար կիրառվում է գումարումը։ Ընտրությունը կատարելուց առաջ համոզվեք, որ այն համապատասխանում է ձեր խնդրի նպատակին, քանի որ գործողության փոփոխությունը փոխում է ստացվող արդյունքը։
3. Սկսեք հաշվարկը մուտքագրված արժեքներով։ Նախքան գործարկելը ստուգեք երկու հայտարարները, քանի որ դրանցից որևէ մեկի զրո լինելը թույլատրելի մուտք չէ։ Բաժանման ժամանակ առանձին ստուգեք նաև երկրորդ կոտորակի համարիչը. զրո համարիչով երկրորդ կոտորակի վրա բաժանումը չի կատարվում։
4. Հաշվարկից հետո դիտեք արդյունքի ներկայացված ձևերը։ Պարզեցված կոտորակը ցույց է տալիս կրճատված հարաբերությունը, տասնորդական դաշտը տալիս է մոտարկված արժեք, իսկ խառը թվի դաշտը օգնում է արդյունքը կարդալ ամբողջ մասի և կոտորակային մասի բաժանմամբ։

Մուտքերը փոխելիս նորից գործարկեք հաշվարկը, որպեսզի արդյունքը համապատասխանի վերջին արժեքներին։ Եթե աշխատում եք օրինակով կամ ուսումնական վարժությամբ, պահպանեք նույն գործողությունը և փոխեք միայն անհրաժեշտ համարիչը կամ հայտարարը. այդպես տարբեր արդյունքների համեմատությունը ավելի հստակ կլինի։

Արդյունքի ձևերի ընթերցումը

Պարզեցված կոտորակի դեպքում համարիչն ու հայտարարը կրճատվում են իրենց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարով։ Եթե արդյունքը բացասական է, նշանը ներկայացվում է համարիչի կողմում, որպեսզի հայտարարը մնա դրական։ Սա թույլ է տալիս նույն արժեքը ստանալ ավելի կարգավորված կոտորակային ձևով՝ առանց արժեքը փոխելու։

Տասնորդական ներկայացումը մոտարկում է արդյունքը և կլորացնում այն մինչև 10 տասնորդական նիշ։ Հետևաբար երկար կամ պարբերական տասնորդականների դեպքում այս դաշտը կարող է չհամընկնել կոտորակի ամբողջ ճշգրտության հետ։ Կոտորակային ձևը պետք է օգտագործել այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է պահպանել հարաբերության ճշգրիտ գրառումը, իսկ տասնորդական ձևը՝ մոտավոր թվային ընթերցման համար։

Խառը թվի ներկայացման մեջ զրոյական արդյունքը գրվում է որպես 0։ Ոչ զրոյական արդյունքը, որի համարիչի բացարձակ արժեքը փոքր է հայտարարի բացարձակ արժեքից, մնում է սովորական կոտորակ։ Ամբողջ արդյունքները ներկայացվում են որպես ամբողջ թվեր, ուստի խառը ձևը պարտադիր չէ, որ ամեն անգամ ունենա առանձին կոտորակային մաս։

Եթե արդյունք չեք ստանում, նախ վերանայեք հայտարարների արժեքները և բաժանման դեպքում երկրորդ համարիչը։ Նույնպես ստուգեք, որ ընտրված գործողությունը պատկանում է աջակցվող չորս գործողություններին. այլ գործողության անվանումը հաշվարկ չի առաջացնում։

Գործնական օրինակ

Ուսանողը ցանկանում է ստուգել երկու սովորական կոտորակների գումարման արդյունքը և համեմատել դրա տարբեր ներկայացումները։

Առաջին կոտորակի համար մուտքագրեք 1 և 2, երկրորդի համար՝ 1 և 3, ընտրեք գումարումը և սկսեք հաշվարկը։

Հաշվարկից հետո արդյունքը պետք է ներառի պարզեցված կոտորակ, 10 տասնորդական նիշի կլորացված մոտարկում և խառը թվի ձև։

Սահմանափակումներ

• Գործիքը հաշվարկում է երկու կոտորակների միջև միայն աջակցվող չորս գործողությունները։ Զրո հայտարարը, բաժանման ժամանակ զրո երկրորդ համարիչը կամ այդ ցանկից դուրս գործողությունը հանգեցնում են չկատարված հաշվարկի։

Հաճախակի սխալներ

• Զրո հայտարարը կամ բաժանման ժամանակ երկրորդ կոտորակի զրո համարիչը կանխում է հաշվարկը։ Փոխեք խնդրահարույց մուտքը թույլատրելի թվով և նորից գործարկեք գործողությունը։

Հաճախ տրվող հարցեր

Ի՞նչ գործողություններ կարող եմ կատարել կոտորակներով։

Կարող եք ընտրել գումարում, հանում, բազմապատկում կամ բաժանում։ Չընտրված գործողության դեպքում կիրառվում է գումարումը։

Քանի՞ տասնորդական նիշ է ցուցադրվում։

Հաջող արդյունքի տասնորդական մոտարկումը կլորացվում է մինչև 10 տասնորդական նիշ։

Կարո՞ղ եմ օգտագործել զրո հայտարարով կոտորակ։

Զրո հայտարարով կոտորակը չի ընդունվում, իսկ բաժանման ժամանակ նաև երկրորդ կոտորակի զրո համարիչը թույլատրելի չէ։